Cùng một triệu chứng, ở mỗi loại cửa lại là một hỏng hóc khác. Trang này đi theo loại cửa nhà bạn đang có, và cuối trang là thời gian thật của một ca sửa tại chỗ.
Cách lắp gần như thành quy ước: tay gạt cho cửa chính, tay nắm tròn cho cửa phòng và cửa phụ. Vì thế hai kiểu hỏng cũng khác nhau ngay trong cùng một căn nhà — cửa chính hay kẹt chìa do hỏng bi hoặc liệt lò xo bi, cửa phòng hay kẹt chốt do sập mạnh, riêng cửa toa lét thì gỉ sét vì ẩm.
Hai loại này gần như luôn dùng khóa đa điểm: một lần xoay chìa là chốt ăn vào khung ở nhiều điểm dọc cánh cửa. Chúng thường được nhập theo cả bộ cửa chứ không mua rời, và bộ khóa đi kèm thuộc loại cao cấp — hay gặp nhất ở Việt Nam là Winkhaus.
Tin tốt: khóa đa điểm bền và ít hỏng hơn hẳn khóa thường. Khi có trục trặc thì gần như luôn nằm ở dàn cơ — thanh truyền động chạy dọc cánh cửa — chứ không phải ở ruột khóa. Đó cũng là lý do không nên đoán mò: cùng một triệu chứng "xoay chìa mà cửa không mở", ở cửa thường là ruột, ở cửa nhôm kính lại thường là dàn cơ.
Loại này dùng khóa hai đầu vặn lắp dưới sàn — thợ hay gọi là khóa sàn. Ba điều nên biết trước:
Trong cùng một tòa chung cư có hai nhóm cửa chống cháy hoàn toàn khác nhau về khóa. Gọi thợ mà nói nhầm nhóm là mất công cả hai bên:
| Nhóm cửa | Khóa loại gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cửa chống cháy của từng căn hộ | Khóa điện tử | Khó mở hơn cửa thường. Cần biết hãng và model trước khi thợ đến. |
| Cửa chống cháy dùng chung — hành lang, thang bộ | Khóa cơ tay gạt, hoặc thanh thoát hiểm | Thuộc phần dùng chung của tòa nhà, thường do ban quản lý xử lý. |
Ở đây nguyên nhân hỏng gần như chỉ có một: mưa gió và bụi bẩn làm gỉ sét. Gỉ rồi thì không phải lúc nào cũng phải thay — tùy mức hỏng, xử lý được thì xử lý, và đó là hướng nên hỏi thợ trước khi đồng ý thay cả bộ.
Cánh cửa xệ thì chốt không vào đúng khớp, và khóa mất chức năng dù bản thân ổ vẫn tốt. Dấu hiệu quen thuộc nhất là phải nhấc cửa lên mới khóa được. Nguyên nhân là cánh xệ, hoặc nền lún ở nhà xây trên đất mềm.
Thay ổ mới trong khi cửa vẫn xệ là tiền vứt đi — ổ mới cũng không khóa được. Chỉnh bản lề trước, xong mới đánh giá lại ổ khóa.
| Việc | Thời gian tại chỗ |
|---|---|
| Mở khóa | Khoảng 3 – 5 phút |
| Làm chìa tại chỗ | Khoảng 15 phút |
| Thay khóa | Khoảng 5 phút |
Không phải tháo cánh cửa xuống. Thợ chỉ tháo bộ khóa, sửa ngay tại chỗ rồi lắp lại và giao. Ngoại lệ về thời gian là khóa sàn cửa kính cường lực ở mục trên — loại đó lâu hơn hẳn.
Câu này quyết định cả cách làm lẫn thời gian, nên hãy nói ngay khi gọi:
Ca thường thì không. Thợ mở bằng dụng cụ chuyên dụng, mất khoảng 3 đến 5 phút, không tháo cánh cửa và ổ khóa dùng lại bình thường sau đó. Chỉ khi ổ đã hỏng sẵn bên trong — gỉ nặng, gãy chốt, gãy chìa trong ổ — thì mới phải thay, và thợ nói trước rồi mới làm. Hướng luôn là giữ lại được món nào thì giữ, đỡ tốn cho chủ nhà.
Khoảng 30 phút ở nội thành và 40 phút ở ngoại thành hoặc xa trung tâm. Nhận việc 24/7, và ban đêm, chủ nhật, ngày lễ không tính thêm tiền. Phần lớn việc xong ngay trong một lần đến, không phải hẹn quay lại lần hai.
Có thợ và thợ liên kết ở tất cả các thành phố lớn. Nơi duy nhất không nhận là vùng sâu vùng xa hẻo lánh ở tỉnh lẻ, nơi không có thợ nào ở gần — nói trước để bạn khỏi mất công chờ. Nếu bạn ở tỉnh, cứ gọi và cho biết địa điểm; có thợ gần thì báo giá luôn, không có thì nói ngay.
150.000 – 250.000 đồng tùy loại khóa, luôn báo giá trước khi làm. Nếu phải thay ruột khóa thì 350.000 – 450.000 đồng tùy loại. Giá báo là giá chốt một lần, không phát sinh thêm. Không thu phí đi lại và không thu phí khảo sát, kể cả khi bạn nghe giá rồi quyết định không làm.
Gần như luôn ở dàn cơ — bộ thanh truyền động chạy dọc cánh cửa — chứ không phải ở ruột khóa. Khóa đa điểm nói chung bền và ít hỏng — bộ hay gặp nhất trên cửa nhôm kính và cửa nhựa lõi thép ở Việt Nam là Winkhaus, nhập theo cả bộ cửa. Khi nó trục trặc thì đừng đoán theo kinh nghiệm cửa gỗ: cùng triệu chứng xoay chìa mà cửa không mở, ở cửa gỗ thường là ruột, ở cửa nhôm kính lại thường là dàn cơ.
Có hai nhóm khác hẳn nhau. Cửa chống cháy của từng căn hộ thường là khóa điện tử, khó mở hơn cửa thường, nên cần biết hãng và model trước khi thợ đến. Cửa chống cháy dùng chung ở hành lang và thang bộ thì là khóa cơ tay gạt hoặc thanh thoát hiểm, và thuộc phần dùng chung của tòa nhà nên thường do ban quản lý xử lý.
Khó hơn trường hợp bạn đứng ngoài khá nhiều, vì hướng thao tác ngược lại. Có ca thợ phải vào bằng lối khác mới xử lý được. Vì vậy khi gọi, hãy nói ngay bạn đang ở trong hay ngoài, cửa loại gì, và nhà có lối nào khác vào được không — thợ cần đúng ba thứ đó để mang đúng đồ nghề ngay lần đầu.
Cửa kính cường lực dùng khóa hai đầu vặn lắp dưới sàn. Ổ nằm sát mặt sàn nên rất dễ dính bụi và cát, và đó là nguyên nhân chính của gãy chìa. Loại này cũng khó mở hơn mọi loại khác, kể cả khi mở cho chính chủ, nên thời gian lâu hơn ca thường. Giữ sạch quanh ổ khóa sàn có tác dụng phòng ngừa hơn mọi mẹo khác.
Nói rõ ba thứ: ổ loại gì (tay gạt, tay nắm tròn, khóa treo), triệu chứng (chìa nặng, xoay được mà không mở, gãy chìa), và bạn đang ở trong hay ngoài cửa. Trợ lý hỏi lại vài câu rồi hướng dẫn.